De Partij voor de Dieren tracht de Amsterdamse Waterleidingduinen om zeep te helpen

teloorgang
Industriële hekwerken verpesten het landschap; de wens van de Partij voor de Dieren gaat in vervulling : sluit ze op!

De dierenbescherming is er héél lang in geslaagd om het beheren van de populatie Damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen tegen te houden. Maar nu lijkt hun opzet toch tot mislukken gedoemd.

Veel dierenliefhebbers stellen het voor dat afschot gelijk staat aan grof dierenleed. Maar denk eens na: een plotselinge en onverwachte dood betekent toch geen lijden?

Het hielp niet dat boswachters en jachtopzieners in koor riepen dat actief beheer nodig was voor een goed natuurbeheer. Deze waren door de gemeente weliswaar aangesteld op grond van hun vakopleiding natuurbeheer, maar kregen van diezelfde gemeente een veto op de uitoefening van een wezenlijk onderdeel van dat beheer. De appel werd voorgehouden maar erin bijten mocht niet.

De overtrokken dierenliefde waar de hoofdstad die de dienst uitmaakt in de Amsterdamse waterleidingduinen zolang gehoor aan gaf, bleef niet zonder gevolgen. De tweehonderd Damherten die er nog waren in 2001, vermenigvuldigden zich met de kracht van een bevolkingsexplosie tot tweeduizend dieren in 2013, een toename van liefst 900 procent.

Voor de natuurlijke waarden van het duingebied was tweehonderd Damherten misschien nog draaglijk geweest. Onderzoeksrapporten toonden inmiddels aan, dat de bloeiplanten bezig zijn te verdwijnen en dat de insectenfauna die afhankelijk is van nectar eveneens achteruitgaat.

En bij die treurtijdingen blijft het niet. Onlangs sprak Waternet, de beheerder, op zijn website de verwachting uit, dat het aantal Damherten de komende jaren zal verviervoudigen. Van tweeduizend naar achtduizend herten! Dat is overbegrazing, en wel heel ver over de duintop. Straks blijft er louter zandwoestijn over, en hoeven de duinbeheerders geen stuifplekjes meer te creëren om de veelgeroemde ‘zandmotor’ op gang te brengen. Die is bedoeld om de door vergrassing en verstruiking verdwenen zeldzame pioniersvegetaties weer levenskansen te bieden.

Serieus is de vraag gewettigd of de Awd louter een hertenkamp is, dan wel een Natura 2000-gebied waar het voortbestaan van een rijke schakering van planten en dieren een wettelijke instandhoudingsplicht is.

De media rond Haarlem kende de laatste jaren heel wat berichten aangaande de overlast van de Damherten. In de landbouw, in het verkeer, in de tuinen. In de gemeenteplantsoenen van Zandvoort. Daar werden de tulpen weggegeten. De dierenbeschermers wisten wel een oplossing.

Een ijzeren gordijn vloekt in een beschermd natuurmonument

Dé oplossing. Zet nu toch eens een stevig raster rond het gebied, dat zal de herten netjes binnen het kamp houden! Tegenwoordig is het woord van dierenbescherming wet, dus ras verrees dat raster. Een heel zwaar raster. Van wel 14 kilometer lengte. Van zeker 2 meter veertig cm hoogte. Van dik staal gespijld. En bepaald niet alleen langs de rand. Vele kilometers werd het raster dwars door delen van het beschermd natuurmonument opgericht.

Het is een ijzeren gordijn geworden waar elk respecterend mens u tegen zegt. Voor de Hoogwelgeboren mevrouw M. Thieme uit Den Haag moet het een lust voor het oog wezen. Helaas wel hoog geboren, maar te laat om het woord ‘landschapsschoon’ te hebben kunnen opvangen uit de mond van een oude wijze natuurbeschermer.

Voor iemand echter met gevoel voor natuurschoon is dit ijzeren gordijn een gruwel, een industrieel gedrocht dat niets te zoeken heeft in de beschermde natuurmonumenten. Voor de landschapsliefhebber wacht dan ook een schone taak om die stalen muur te laten vallen, het hele ondeugdelijke zaakje met grote boze woestheid naar beneden te rossen.

Het hekwerk is disfunctioneel en overbodig. Als immers de stand op een verantwoorde 140 dieren wordt gehouden, verlaten maar weinig dieren het gebied. Dieren die toch wegtrekken naar aangrenzende natuurterreinen, denk eens aan Woestduin, het zijn louter incidentele gevallen. Geen verkeer dat in gevaar komt. Geen boer die reden heeft om te klagen over schade aan gewassen. Wel een tuinbezitter die verrast uitroept, ”ach nee, toch!” -mocht ie de zeldzame keer beleven dat een hert op zijn grasveld verschijnt.

Lange tijd viel te vrezen dat bij de Amsterdamse stadsyuppen de ratio zoek was; de ratio om een kudde herten er op na te houden die overeenkomt met de (doorgaans zeer lage) aantallen die je onder vrijwel natuurlijke omstandigheden aantreft, waar herten prooi zijn van natuurlijke vijanden. Uitgebreid Amerikaanse onderzoek bracht aan het licht dat op het noordelijk halfrond de hertendichtheden in systemen zonder wolven gemiddeld zes keer hoger lagen dan in natuurgebieden mét wolven. Met Bruine beren en Lynxen in de buurt zijn de hertenaantallen nog lager.

Omdat algeheel dreigende kaalvraat steeds meer een ernstige overtreding ging vormen van de Nbwet, besloot de verantwoordelijke PvdA-wethouder Carolien Gehrels vorig jaar september tot afschot over te gaan. Eindelijk! Al ging het schoorvoetend en gaf menig partij uiting aan zijn diepe gevoel van medelijden met de arme dieren. D66, SP, PvdD en GroenLinks zagen daarom niets in reguleren, integendeel, een verdere uitgroei was geen bezwaar. Het doemscenario van een kaalgevreten hertenkamp in wat een natuurgebied moet voorstellen, het was geen punt van beraadslaging. Wat hebben de stadspolitici nog met verantwoord natuurbeheer uit te staan?

Maar na een ingewikkelde, aangenomen motie van Ger Jager, PvdA, werd in elk geval besloten tot enig afschot. Naar een veel lagere stand, van 600 dieren, een getal wat je vaak hoort noemen? Ik betwijfel het zeer, maar weet nog steeds niet hoe het zit. Maar in elk geval is dat getal van 600 nóg veel te hoog.

En waarom per se een nog lagere stand? Omdat hooguit vier Damherten per honderd hectare in het duinbos boomverjonging toelaat alsmede een kruid- en struiklaag. Voor de Awd betekent dat dan 140 dieren totaal, hooguit. Dus zijn er nog 460 Damherten teveel.

Wethouder Gehrels, doe het dan in één keer goed! Haar verbouwing van het Stedelijk Museum duurde ook te veel jaren, het ziet er daarom niet zo best uit, nee, snel zal het afschot niet gaan. Maar goedkoper dan het Stedelijk is deze herstellingsverbouwing naar een waardevoller duinlandschap zeker, voor vlees uit de natuur is vraag .

Beheer de duinen als een natuurgebied

Predatoren oefenen een grote invloed uit op de natuur, ze zorgen voor een cascade aan gebeurtenissen in de voedselketen. In het Yellowstone National Park liepen 17 jaar na de herintroductie van de Grijze wolf het aantal Wapitiherten terug van 18.000 naar ca. 4000, een afname van 78 procent. Verjonging van populieren en wilgen werd weer mogelijk, nadat tientallen jaren elke opslag werd opgepeuzeld door onnatuurlijk hoge aantallen herten, alles te danken aan de afwezigheid van wolven. Die waren uitgeroeid.

Ook werd na het verschijnen van de Grijze wolf een toename geconstateerd van allerlei besdragende struiken, waardoor de zeldzame Grizzlyberen in staat waren hun vetlaag voor de winter aan te spekken. Het gevolg was: nog méér Grizzlyberen, het gevolg daarvan: extra jachtdruk op vooral kalveren van de Wapiti, -een nauwe verwant van ons Edelhert.

En Europa? In het beroemde Bos van Bialowieza in Polen kan aan de doodsoorzaken voor het Edelhert in 46 procent van de gevallen de Wolf aangewezen worden, in 35 procent de Lynx. Dat verklaart de hoge reproductiecapaciteit van hertachtigen; het is een evolutionair verworven eigenschap om het grote verlies door roofdieren te compenseren. Onze dierenliefhebbers moeten er verder op bedacht zijn, dat de rovers in de natuur het vooral voorzien hebben op schattige kalfjes, ze vormen een makkelijke prooi en smaken bovendien.

Een bepaald slag dierenbeschermer zal tegen elke prijs zijn aaibaarheidsfactor de kost willen geven. Maar in het genot van de egocentrische weldaad staat moeilijk te verteren kennis, c.q. ecologische kennis, niet op het menu. Hij of zij heeft op het hoogtepunt van zijn of haar aaibevrediging dan ook geen besef van de zeer lage aantallen Edelherten, van een luttele 0,2 tot 1 per 100 ha, zoals in de bossen van Bialowieza tijdens een periode van hoge wolfdichtheid rond de jaren dertig van de vorige eeuw. Daar viel niks te aaien.

Omdat in de meeste natuurgebieden van Europa de natuurlijke vijanden als Wolven, Bruine beren en Lynxen ontbreken, doet de mens er verstandig aan het oernatuurlijke evenwicht te bewaren, en wel door de hertenaantallen tenminste op een natuurlijk peil te houden, -die laag is. Hoe? Door steeds dieren aan de populatie te onttrekken. Gebeurt dit niet, dan treedt een keten van oorzaak en gevolg op die het oorspronkelijk natuurlijke evenwicht ernstig en voortdurend ontregelt. Duurzaam is een godsgruwelijk modewoord, daarom veelvuldig in gebruik bij een populistische natuurorganisatie zoals Natuurmonument, maar hier is het wel even op zijn plaats.

Ware gelovigen verzinnen maar wat

Wat nu beweert de voor jokkebrokken in de wieg gelegde Partij voor de Dieren? Dat de stand van de Damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen zichzelf moet regelen. Wat zij ‘zelfregulatie’ plegen te noemen. Ook beweren ze, met de regelmaat van de klok, dat die spontaniteit volkomen natuurlijk is.

Deze laatste bewering is volstrekt onwaar; zeg maar gerust een vette leugen. Zoals verkondigd door de heer Bram van Liere, de lijsttrekker van de PvdD. Die houdt dat met droge ogen zijn goedgelovige electoraat telkens voor. Zonneklaar is evenwel, dat door het ontbreken van de oorspronkelijke roofdieren het essentiële evenwichtproces tussen prooi- en roofdieren uit balans raakt. Dat is een toestand die juist het tegendeel is van natuurlijkheid. Van Liere is de oppervlakkige partijman die niet wil nadenken over begrippen en definities. Met zijn simplistische voorstellingen van zaken zwalkt hij alle kanten op, met goedkoop geklets win hij naïeve zieltjes, voordat hij het zelf doorheeft zit hij weer een aantal jaren comfortabel op het rode pluche in de provinciale staten van Noord-Holland.

En waarom wordt dit oernatuurlijke fenomeen van prooidier-roofdier competitie zo hardnekkig verloochend? Ik denk dat de stadsyup gewoon niets heeft met dat natuurbeheer. Stel je aan die gasten voor om korte studie te doen van de natuurlijke processen, het is vragen om je gek te laten verklaren. Menig PvdD-er wilde ondergetekende al eens in een gesticht laten opsluiten, maar ik ben niet gek, ik ga gewoon niet, want die sovjettrucs zijn passé. Doodschieten kan natuurlijk altijd.

Zolang Teddybeer en Damhert maar geaaid en gepoezeld worden. En liever komt er naast de zeehondencrèche een crêche voor jonge damherten, een gezellig bambispeelplaatsje. Helaas wijst niets erop dat de infantiele vertroeteling van de natuur spoedig zal ophouden te bestaan. Het is een sluipend proces zonder dat pers, een goed gesprek, tv of literatuur noemenswaardig tegenstand bieden.

Leugentjes verkocht overste M. Thieme met haar Leger des Heils der Dieren in het Parool van 9 september 2013. Zij beweerde frigide dat de stand van herten in de Awd de laatste jaren niet meer was aangegroeid, verder dat de natuur niet was aangetast. Allebei pertinent niet waar. Een deskundig OBN-team (zoek maar op wat het is) stelde mei vorig jaar vast dat de hoge dichtheid van Damherten een negatieve invloed heeft op bloeiende nectarplanten en de insectenfauna die daar afhankelijk van was.

Vrijwel alle struiksoorten verdwenen uit het bos

De bast van alle Kardinaalsmutsen en Lijsterbessen werden de afgelopen jaren door de overpopulatie geschild, vrijwel alle struiken in het duinbos zijn dood. De kruidlaag van het bos is allang verdwenen. Iedereen kon dit al jaren geleden vaststellen.

Thieme stelt nu, dat het heus wel meevalt met de aantallen Damherten. Maar de OBN-vegetatiedeskundigen stelden voor het duinbos het volgende vast: ”zeer lage dichtheden zouden juist positief kunnen werken op de habitatkwaliteit.”

Het meest recente rapport, door onderzoeker Bas Reussien vervaardigd, kwam november jongstleden uit. Het is getiteld ”Effect van damhertenbegrazing op nectar- en waardplanten in de Amsterdamse Waterleidingduinen”. Dat laat er al helemaal geen gras over groeien. Binnen de graaskooien waarin Damherten niet en Konijnen wel kunnen grazen, zie je op de foto’s bloeiende kruiden, daarbuiten valt een door herten kaalgevreten korte grasmat op. Sprekend een hertenkamp, die de kleuter die er met zijn moeder langs loopt, zo in verrukking kan brengen.

Het rapport stelt vast: “Waarbinnen de graaskooien nog honderden bloemen van deze planten [ruwbladigen] bloeiden waren de bloemen vrijwel onvindbaar buiten de graaskooien.”

”Uit dit onderzoek is duidelijk geworden dat de damhertbegrazing de groei en bloei van nectarplanten sterk en in mindere mate van waardplanten in duingraslanden negatief beïnvloed”.

Dit alles staat in schril contrast met wat ik Harm Niesen, de woordvoerder van de stichting Faunabescherming in de microfoon van een radioreporter hoorde verkondigen tijdens een pauze van de raadscommissievergadering te  Amsterdam. Kon stiekem afluisteren. Hoorde hem zeggen, dat er ‘helemaal niets aan de hand was’, ‘dat het duingebied in goede staat verkeert’, en  ‘de dieren in goede gezondheid’.

Ja, de dieren wel, daar ging het hem uitsluitend om. Teddybeertje.

Maar de duurzame opdracht van de natuurbeschermer is voor de gehele  levende have -dus ook de planten- zorg te dragen. Tegen deze belangrijke achtergrond doet de eenzijdig aandacht voor die overmaat aan bambies bijzonder onwaarachtig aan.

Als broodjes over de toonbank verkopen onze dierenbeschermers platte leugens als waarheid, kenmerk van de ware gelovigen. Het doden mag je barbaars vinden, dat is het eigenlijk ook, maar zeg dat dan gewoon. Blijf in elk geval weg uit de gruwelijke natuur, ik vind het er soms ook niks hoor, bij al die wetteloosheid heb je je bedenkingen, maar leer er mee leven.

De les: Laat de natuurbescherming van een natuurgebied over aan een hoofdstad en je maakt mee, dat de van natuur vervreemde stedeling onder zijn vergulde Keizerskroon aan de grachtengordel een hoogste noodzakelijk natuurbeheersmaatregel domweg taboe verklaart.

De moraal van dit verhaal:

  • vertrouw de natuurbescherming nooit toe aan stedelingen
  • geef het natuurbeheer zelfs niet in handen van democratische organen, welke dan ook, daar heerst de waan van de dag
  • laat de natuur beheren door mensen die hun natuurbehouds-ecologische literatuur kennen, die ervoor hebben gestudeerd
  • die bovendien als roeping hebben de natuur te beschermen tegen de menselijke exploitatiezucht, waaronder recreatieve uitbreidingen, c.q. hertenkampen in plaats van natuurgebied
  •  de grote massa wil pretbeleving; steeds een stukje van de natuur  afsnoepen voor weer een nieuw sportbeleving, wat houd je na  een eeuw nog over? Koop aan en beheer als natuur

Nog een dure raad: Ontdek de natuur zelf, maar houd u plekje stil. Want de natuur is geen uithangbord voor reclame.

K. Piël,

Literatuur

Waternet geeft het gedegen, geïllustreerde periodiek Natuuronderzoek uit. Nummer 3, december 2013, bevat een goed artikel over de hertenschade. Te downloaden, kijk op

https://www.waternet.nl/projecten/awdnatuurbeheer/onderzoeken/natuuronderzoeken-archief/

Het OBN-deskundigenteam Duin- en Kustlandschap bracht in mei 2013, in opdracht van de gemeente Amsterdam, het rapport uit Damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen, hun invloed op het duinlandschap en de kwaliteit van enkele habitats. Download dit rapport, zie onder de volgende link, let op de onderste vermelding:

http://www.natuurkennis.nl/index.php?actie=pdf_beheeradviezen&id=21

Maar dit rapport is in bepaalde opzichten  achterhaald, de toestand verergerde in de zomer van 2013. Planten groeiden niet mals op door het koude en droge voorjaar en bovendien konden de Damherten de weilanden niet meer bereiken door de oprichting van dat schandelijke ijzeren gordijn. Het onderzoek werd opnieuw gedaan in de zomer van 2013, door Bart Reussien. Het resulterende rapport Effecten van damhertenbegrazing op nectar- en waardplanten in de Amsterdamse Waterleidingduinen, november 2013, is te downloaden, zie onder paragraafje ‘Onderzoek’ op deze webpagina:

https://www.waternet.nl/projecten/dossier-damherten/actueel/actueel/actief-beheer-damherten/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>